|
Alt
Yapı :Bir kuruluşun çalıştırılması için gerekli olan hizmetler,
donanım ve olanaklar takımı.
Akış Çizelgesi
(Flow Chart) :Bir ürün veya hizmetin izlediği yolun, sapmaların ortaya
çıkarılabilmesi amacıyla açıklanmasına gerek duyulduğunda kullanılan bir
çizelgedir.
Akreditasyon :Belgelendirme
kuruluşları, laboratuarlar, muayene ve deney kuruluşlarının belirli görevleri
yapmaya yeterli olduklarının uluslararası kabul görmüş teknik kriterlere göre
değerlendirilerek, belgelendirilmesi faaliyetidir.
Belgelendirme
(Certification) :Gerekli yetkilerle donatılmış bir kuruluş tarafından,
süreç, sistem, ürün veya servis kalitelerinin gerekli gereksinimlere ve
standartlara uygunluğunun belirlenmesi, doğrulanması, onaylanması için
gerçekleştirilen yöntem ve etkinliklerdir.
Cazip
Kalite (Attractive Quality) :Müşterinin henüz gereksinim duymadığı,
fakat ileride gereksinim duyacağı farklılıkları hayal etmeyi ve bu
farklılıkları ürün ve hizmete geçirmeyi amaçlayan kalite anlayışıdır.
Çalışma
Ortamı :İşin altında yapıldığı şartlar takımı
Denetleme :Bir kuruluşun faaliyetlerinin, kullanıldığı laboratuar,
sistemler ve personelinin tanımlanmış düzenlemelere ve/ veya standartlara
uygun olup olmadığının belirlenmesidir.
Denetçi
(Auditor) :Sorumlulukları yapılan denetimin amacını anlamak,
gerçekleştirmek, denetim sonuçlarını rapora dökmek, müşteri tarafından alınan
istek geldiğinde alınan düzeltici işlemlerin sonuçlarını denetlemek,
denetimle ilgili herhangi bir belgeyi muhafaza etmek veya gizli tutulup
saklanmasını sağlamak, denetlenen kuruluşu denetimi etkili ve verimli bir
şekilde planlayıp önyargısız bir incelemeye tabi tutmak olan ve bunları
gerçekleştirirken belirlenen denetim standartlarına uyan kişidir.
Düzeltme
:Saptanan uygunsuzluğu gidermek için yapılan faaliyet.
1 – Düzeltme, düzeltici faaliyet ile
beraber yapılır.
2 – Bir düzeltme, tekrar işleme veya
yeniden derecelendirme gibi olabilir
Düşük
Kalitenin Maliyeti (Cost of Poor Quality) :Arzu edilen kaliteye
ulaşmak ve kalitede sürekli bir gelişim sağlamak amacıyla gerçekleştirilen
etkinliklerin toplam giderleridir.
Düzeltici
Faaliyetler (Corrective Action) :Saptanan bir uygunsuzluğun sebebinin veya diğer
istenmeyen durumu yok etmek için yapılan faaliyet
Doküman
Kontrolü (Document Control) :Kalite güvence sistemi çerçevesinde ürün
kalitesini etkileyebilecek tüm dökümanların hazırlanmasının, muayenesinin,
onaylanmasının ve geri çekilmesinin bir sistem çerçevesinde yürütülmesidir.
Dokümanların
Gözden Geçirilmesi (Documents Review) :Kalite güvence sisteminin yeterli ölçüde
dökümante edilip, yazılı kurallar ve talimatların belirtilen şartlara
uygunluğunun ve uygulanıp uygulanmadığının, ISO 9000 maddeleri çerçevesinde
yeniden gözden geçirilmesidir.
Doğrulama
:Objektif
delilin sağlanması yolu ile belirlenen şartların yerine getirildiğinin
teyidi.
1 – “Doğrulanmış” terimi karşılıklı
gelen statüleri belirlemek için kullanılır.
2 – Teyit, aşağıdaki gibi faaliyetleri
kapsayabilir.
•Alternatif hesaplamaların yapılması
•Onaylanmış benzer tasarım şartnamesi ile yeni tasarım şartnamesinin mukayese
edilmesi,
•Deneylerin ele alınması ve demonstrasyon,
•Baskı öncesi dokümanların gözden geçirilmesi.
Ekonomik
Kalite (Economic Quality) :Ürünün sağladığı ek karın aşıldığı kalite
seviyesidir. Aynı zamanda ekonomik kalite yöneticilere, müşterileirn
harcama-kar ilişkisine bakarak kaliteyi ne şekilde açıkladıklarını da
hatırlatır.
Geri
Dönüşüm :Atıkların fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerden geçirildikten
sonra ikinci hammadde olarak üretim sürecine sokulması.
Geri
Kazanım :Tekrar kullanım ve geri dönüşüm kavramlarını da kapsayan;
atıkların özelliklerinden yararlanılarak içindeki bileşenlerin fiziksel,
kimyasal veya biyokimyasal yöntemlerle başka ürünlere veya enerjiye
çevrilmesi.
Geçerlilik
:Objektif
delil sağlamak yolu ile belirli bir kullanım amacı veya uygulama için
şartların yerine getirildiğinin teyidi.
1 – “Geçerli kılınmış” terimi karşılık
gelen statüleri belirlemek için kullanılır.
2 – Geçerlilik için kullanım şartları
benzetişim veya gerçek olabilir.
Güvenilirlik
(Reliability) :Bir birimin, belirlenen şartlar altında ve belirli bir zaman
diliminde, istenilen fonksiyonları yerine getirebilme kabiliyetidir.
Güvenirlik terimi, aynı zamanda başarı ihtimalini veya başarı oranını
gösteren güvenirlik özelliği olarakta kullanılır.
Gözden
Geçirme :Tespit edilen hedeflere ulaşmak amacıyla ele alınan konunun
etkinliği yeterliliği ve uygunluğunu tayin etmek için yapılan faaliyet.
Not – Gözden geçirme, verimliliğin tayinini de içerebilir. Örnek, yönetimin
gözden geçirmesi, tasarım ve geliştirme gözden geçirmesi, müşteri şartlarının
gözden geçirilmesi ve uygunsuzluğun gözden geçirilmesi.
Histogram
(Histogram) :Bir veri dizisindeki değişikliklerin sınıflandırılması ve
bunların dağılımının çubuklar ile gösterimidir. Histogramlar sayısal
tablolarda gözlenemeyen gruplaşmaların daha kolay anlaşılmasını sağlar.
Histogram kalitenin yedi aracından biridir.
İzlenebilirlik
:Dikkate
alınan bir şeyin geçmişini, uygulanmasını veya yerini izleme yeteneği.
1 – Dikkate alınan bir ürün ise
izlenebilirlik;
•Malzeme ve parçaların menşei,
•Proses geçmişi ve
•Teslimattan sonra ürünün yeri ve dağıtımı
ile ilgili olabilir.
Kabul /
Red Ölçütleri (Accept / Reject Criteria) :Bir ürün veya hizmetin
kabul edilebilir ya da edilemez olduğunun ölçülmesinde ve karar verilmesinde
kullanılan ölçütleridir.
Kabul
Edilebilir Kalite Seviyesi (Acceptable Quality Level (AQL) :Müşteri tarafından
kabul edilebilecek durumdaki ürünlerin yüzdesidir.
Kaizen :Sürekli iyileştirme
kavramını gösterir. Japonca olan bu kavram zamanla birike küçük ve sürekli
gelişmeler dizisidir. Bu gelişme tüm çalışanların katılımıyla elde edilir.
Kalibrasyon
(Calibration) :Ulusal ya da uluslararası standartlara göre izlenebilirliği
mümkün olan ve doğruluğu kanıtlanmış ölçü aleti ya da cihazlarıyla
karşılaştırılarak, standart olmayan ölçü aleti veya cihazlardaki sapmaların
belirlenmesi ya da ayar yolu ile ortadan kaldırılmasıdır.
Kalite
(Quality) :Bir ürün veya hizmetin belirlenen veya olabilecek ihtiyaçları
karşılama kabiliyetine dayanan, özelliklerinin toplamıdır.
Kalite
El Kitabı (Quality Manual) :Kuruluşun tüm kalite sistemlerini tanımlayan ve
kalite politikasını belirten en üst düzeydeki dokümandır. Bu doküman ayrıca
yetki,sorumluluk, ilişki ve sistem uygulamalarını tanımlayan bilgileri
içerir.
Kalite
Güvencesi (Quality Assurance) :Ürün veya hizmetin, kalite için belirlenen
istekleri karşılamak maksadıyla, yeterli güveni sağlaması için gereken planlı
ve sistematik faaliyetlerin bütünüdür.
Kalite
Hedefi :Kalite ile ilgili olarak aranan veya amaçlanan birşeydir.
Kalite
Kontrol (Quality Control) :Kalite isteklerini sağlamak için kullanılan
uygulama teknikleri ve faaliyetlerdir.
Kalite
Maliyeti (Cost of Quality) :Uygun kaliteye erişmek amacıyla yapılan
çalışmaların maliyetiyle yetersiz kontroller sonucu ortaya çıkan maliyetlerin
toplamıdır. Kabaca, işlevsel kalite maliyetleri ve dış kalite güvencesi
maliyetleri olarak iki başlık altında incelenebilir.
Kalite
Planlaması :Kalite hedeflerinin saptanmasına odaklanan gerekli çalıştırma
prensiplerini ve kalite hedeflerini yerine getirmek için ilgili kaynakları
belirleyen kalite yönetimin parçası
Kalite
Politikası (Quality Policy) :Kuruluşun üst yönetim tarafından kalite ile
ilgili olarak belirlenen resmi amacıdır.
Sunulan ürün veya hizmet için, sürece ayrıca
maliyet ekleyen ancak müşteri gözünde bir değer yaratmayan etkinlikleri ifade
etmek için kullanılan terimdir.
Kalite
Yönetimi (Quality Management) :Kalite politikasını belirleyen ve uygulayan tüm
yönetim fonksiyonlarından biridir.
Kalitenin
Yedi Aracı (Seven Tools of Quality) :Kuruluşların kendilerini
geliştirebilmelerine ve işlemlerini anlayabilmelerine yardımcı olan
araçlardır.Bunlar:
1. Neden-Sonuç Diyagramı
2. Kontrol Listesi
3. Kontrol Formu
4. Akış Çizelgesi
5. Histogram
6. Pareto Çizelgesi
7. Dağılma Diyagramı dır.
Kalite
Sistem Denetimi (Quality System Audit) :Uygulanabilir kalite
sistem elemanlarının uygunluğunun ve gelişmişliğinin, belirginliğinin ve
belirtilen koşullar doğrultusunda etkin bir biçimde uygulanırlığının
incelenmesi ve tarafsız olarak değerlendirilmesi yoluyla ispatı için
uygulanan faaliyettir.
Kalite
Sistemi (Quality System) :Kalite yönetiminin uygulanması için gerekli
olan kuruluş yapısı, sorumluluklar, prosedürler, prosesler ve kaynaklardır.
Kalite
Sisteminin Yeniden Gözden Geçirilmesi (Quality System Review) :Kalite politikası ve
değişen koşullara göre yeni hedefler esas alınarak, kalite sisteminin durumun
ve yeterliliğinin üst yönetim tarafından değerlendirilmesidir.
Kalite
Karakteristiği :Bir ürünün/ hizmetin, bir prosesin veya bir sistemin bir şartla
yapısal karakteristiği ( yapısal bir şeyde özellikle kalıcı karakteristik
olarak bulunan özellik anlamındadır.)
Muayene
(Inspection) :Bir ürün ve hizmetin bir veya birden fazla özelliğinin ölçme,
deney ve mastarlama gibi işlemlere tabi tutularak, sonuçların belirlenen
şartlara uygunluğunun kıyaslanmasıdır.
Müşteri
Odaklı (Customer oriented) :Müşteri istek v e beklentilerini karşılama
ilkesini, kuruluştaki tüm çalışanların görevi olarak ortaya koyan ve bu
doğrultuda ürün kalitesini hedefleyen yaklaşımdır.
Müşterinin
Sesi (Voice of Customer) :Müşterinin, ürün veya hizmet ile ilgili
fikirlerinin öğrenilmesi ve bu bilgilerin-süreçlerin geliştirilmesi amacıyla
kullanılmasıdır. Müşterinin sesini dinleme, kuruluşa ürünlerini veya
hizmetlerini geliştirme olanağı tanır.
Müşteri
Memnuniyeti :Müşterinin, şartların yerine getirildiğinin, müşteri tarafından
algılanan tatmin derecesi.
1 – Müşteri şikayetleri, düşük müşteri
tatmininin yaygın bir göstergesidir. Ancak, bu şikayetlerin olmaması mutlaka
yüksek müşteri tatminini ima etmez.
2 – Hatta, müşteri ile mutabık kalınmış
ve şartların yerine getirilmiş olması bile, zorunlu olarak yüksek bir müşteri
tatminini ima etmez.
Nitelikli
Üreticiler Listesi (Qualified Manufacturer s List -QML) :Müşterinin kalite
gereksinimlerini karşılayan üreticilerin değerlendirilmesi ve belirlenmesi
sonucunda ortaya çıkan listedir.
Numune
Alma Planı (Acceptance Sampling) : Ürünlerin yığın veya partisinin kabul etmek veya red etmek
için muayene örneklemesinin prosedür veya talimatı.
Olduğu
gibi kullan (Use-as-is) :Bir veya daha fazla uygunsuzluğu içeren bir
parçanın son işlemidir. Önemsiz uygunsuzluğa rağmen parçanın tasarlanan amaç
doğrultusunda kullanılabilmesi söz konusudur.
Önleyici
Faaliyet :Potansiyel bir uygunsuzluğun sebebinin veya diğer istenmeyen
potansiyel durumların bertaraf edilmesi için yapılan faaliyet
Prosedür
(Procedure) :Bir işlemin gerçekleştirilmesi için gereksinim duyulan
belirtilmiş yoldur.
1 – Prosedürler dokümante edilebilir veya
edilmeyebilir.
2 – Bir prosedür dokümante edildiğinde
“yazılı prosedüre” veya dokümante edilen prosedür” terimi sıklıkla
kullanılır. Bir prosedürü içeren doküman “prosedür dokümanı” olarak
adlandırılabilir.
Proses
(Process) :Girdileri çıktılara dönüştüren birbirleriyle ilgili veya
etkileşimli faaliyet takımı.
Sapma
İzni (Üretim İzni) Deviation Permit (Production permit) :Üretimden veya hizmetin
hazırlığından önce, belirli miktar veya zaman için, belirlenmiş şartlardan
sapmaya verilen izindir.
Sorumluluk
(Ürün, hizmet) Liability (Product, service) :Ürün veya hizmetin
sebep olduğu şahıslarda yararlanmalar, mal ve mülklerde hasarlar veya diğer
zararların, üretici veya başkaları tarafından tazmin edileceğini belirten,
genel bir terimdir.
Sözleşmenin
Gözden Geçirilmesi (Contract Review) :Bir kuruluşun sözleşmeyi imzalamadan
önce, sözleşmede kalite gereksinimlerinin yeterince tanımlandığından,
dökümante edildiğinden ve kuruluş tarafından bunların kolayca anlaşılabillir
olduğundan emin olmak için yerine getirdiği sistematik işlemlerdir.
Standart
:Mutabakat sağlanmış ve kabul edilmiş bir kurumca onaylanmış, mevcut
şartlar altında en uygun seviyede bir düzen kurulmasını amaçlayan, ortak ve
tekrar eden kullanımlar için, faaliyetler ve sonuçlarıyla ilgili kurallar,
kılavuzlar veya karakteristikler ihtiva eden dokümandır.
Standart
Dışı İzin (Concession/Waiver) :İmal edilmiş olan, fakat belirlenmiş
nitelikleri taşımayan bir miktar malzeme, bileşen veya stokların kullanılması
veya piyasaya arzı için verilen yazılı izindir.
Sürecin
Yeniden Tasarımı (Process Re-engineering) :Genelde değişen müşteri
gereksinimleri, rekabet yapısı sebebiyle etkinliğini kaybetmiş bir sürecin
mevcut müşteri gereksinimleri analiz edilerek eskiyi referans almaksızın
yeniden düzenlenmesidir.
Süreç
(Process) :Bir takım girdileri kullanarak katma değeri daha yüksek bir
çıktının elde etmesini amaçlayan birbiriyle ilişkili aktiviteler dizisidir.
Süreç
İyileştirme (Process Improvement) :Sürecin analizi neticesinde katma
değersiz işlerin ayıklanması, sürecin basitleştirilmesi, otomasyonu gibi
yöntemlerle sürecin etkinliği ve verimliliğinin artırılmasına yönelik
faaliyetlerdir.
Süreç
Performansı (Process Performance) :Sürecin etkinliği ve verimliliğini ifade
eder. Sürecin çıktısının belirlenmiş standartlar içinde çalışıp
çalışmadığını, hedefleri karşılayıp karşılamadığını ve müşteri kalite
gereksinimlerini karşılayıp karşılamadığını gösterir. Süreç performansı
genelde üç başlıkta toplanabilecek "Kalite", "Maliyet",
"Zaman",göstergeleri ile takip edilir.
Sürekli
Gelişim :Kuruluşun çevre politikalarına uygun olarak, her alandaki çevre
icraat ve başarısını geliştirme amacıyla Çevre Yönetim Sisteminin
geliştirilmesidir.
Sürekli
İyileştirme (Continuous Improvement) :Shewhart ın ortaya attığı "Sürekli
İyileştirme"kavramı, Toplam Kalite Yönetimi nin en temel
etkinliklerindendir. Bir kuruluştaki bütün fonksiyonların (ürün, hizmet ve
süreç) sistematik bir şekilde sürekli iyileştirilmesi demektir. Üst yönetimin
liderliğinde eğitilmiş personelin takımlar halinde organize olması ve
"Müşteri Odaklılık" sonucu belirlenen hedefler doğrultusunda
sürekli iyileştirme çalışmaları yapmasıdır.
Tasarımın
Gözden Geçirilmesi (Design Review) :Tasarım şartlarının değerlendirilmesi,
tasarımın bu şartları karşılayabilmesi ve problemlerin tanımlanarak çözüm
yolu getirmesi için, tasarım dokümante edilerek, detaylı ve sistematik olarak
incelenmesidir.
Tedarikçi
:Bir
ürünü sağlayan kuruluş veya kişi. Örnek, üretici, dağıtıcı, perakendeci veya
ürünün satıcısı veya hizmet veya
bilgi sağlayanlar.
1 – Bir tedarikçi kuruluşun içinden
veya dışından olabilir.
2 – Sözleşmeli bir durumda bazen
tedarikçi “müteahhit” olarak da adlandırılır.
Tekrar
Kullanım :Atıkların toplama ve temizleme dışında hiç bir işleme tabi
tutulmadan aynı şekli ile ekonomik ömrü doluncaya kadar defalarca
kullanılması
Bir tetkik yapmak için yeterliliği olan kişi
Toplam
Kalite Yönetimi :İş süreçlerini ve ürün/hizmetlerin sürekli
iyileştirilmesini amaçlayan bir felsefedir.
Uygunluk
(Conformance) :Bir ürün veya hizmetin konu ile ilgili spesifikasyon, sözleşme
veya yönetmeliklerin gereksinimlerini karşıladığını belirten bir
doğrulamadır.
Uygunluk
Belgelendirmesi (Qualification) :Bir üretici veya dağıtıcının ürünlerinin,
sözleşmeye ya da bir mühendislik çizmin gereklerine uygunluğunun belirlenmesi
amacıyla incelenmesi, test edilmesi ve onaylanması işlemidir.
Uygunsuzluk
(Noncomformance) :Bir ürünün sözleşmede, mühendislik çiziminde veya
spesifikasyonlarda belirtilen gereksinimleri yerine getirmemesidir.
Ürün/Hizmet
:Bir prosesin sonucu
Verimlilik
:Elde
edilen sonuç ile kullanılan kaynaklar arasındaki ilişki.
Vizyon :Kuruluşun gelecekte
nasıl olmak istediğini tanımlayan ifade
Yeterlilik
:Bilgiyi
ve beceriyi uygulamak için gösterilen yetenek.
Üst
Yönetim :Bir kuruluşun en üst seviyede idare ve kontrol eden kişi veya
kişiler grubudur.
|
